Ургамал


Нийслэл хотын ургамлын аймаг, ургамалжилт

Нийслэл хот нь А.А.Юнатовын (1950) ургамал газар зүйн мужлалаар дагуур, Монголын хээрийн мужийн Баруун Хэнтийн тойрог, И.А.Коротковын  (1978) ойн ургамлын мужлалаар Хэнтий-Сүх голын мужид тус тус хамаарна. Ургамлын хэв шинжийн хувьд уулын хээрийн ургамалшилт уулсын задгай энгэрт голлоно.  Ургамлын тархалт өндрийн бүсжилтийн зүй тогтолд захирагдана.

Зуслангийн бүс нутгийн уулсын эхээр нарс, шинэс, хуш гэх мэт шилмүүст болон уулын ам хөндий, шилмүүст ойн захаар ургасан хус, улиас, хайлаас зэрэг навчит мод бүхий холимог ойтой. Зуслангийн бүсийн хуурайдуу хээр тэгш газраараа хялгана агь, хялганат, навтуул-хялганат, голын хөндий дагаад алаг өвс-үетэн-улалж-боролзгонот нугын хээр зонхилж биелэг өвс-алаг өвст уулын хээр нэлээд тохиолдоно.

 Голын татмын зарим газар элсэнцэр хөрс дагаж жижиг навчит харгана бүхий элдэв өвст хээртэй. Уулын хээрт хонин ботууль, саман дурваа, сунагар биелэг, саман ерхөг, нангиад түнгэ, Шеллийн бутнуур, үслэг хялгана, зогдор улалж, ширэг улалж, тагийн гол гэсэр, агь, ишгүй гичгэнэ, буурал далантовч, говийн ганга, одой далантүрүү, буурал гандбадраа, ишгүй намуу, маралхай шарилж, зэгэл шарилж, Турчаниновын яргуй, хөх яргуй, жинхэнэ өрөмтүүл, хоёр ишт бэриш, нарийн навчит тарна, том навчит дэгд, цомцогт баавар цэцэг, дагуур хатны өвс, шаргалдуу уул өвс, юлдэн тарваган шийр, утсан ортууз зэрэг элбэг тохиолдоно (Зураг 1).

Сүүлийн жилүүдэд хөрсний доройтлоос болж энд бороо хур элбэгтэй жил хөл газрын ургамал ихээхэн тархах болжээ.

             

 

 

Тавансалаа

Халгай

Сэдэргэнэ

өмхий шимэлдэг

Зураг 1. Ургамал

Улаанбаатар хот орчмыг хүрээлэн оршдог дархан цаазат Богдхан, Сонгино хайрхан, Чингэлтэй хайрхан, Баянзүрх зэрэг уулс нурууны ургамалжилтын тархцын ерөнхий зүй тогтол нь бүх уулсын системийн нэгэн адил бүслүүр үүсгэдэг онцлогтой (Хүснэгт 1).

Хүснэгт 1

Улаанбаатар хот орчмын ургамлын жагсаалт

ОВОГ ¹

ТӨРӨЛ №

ЗҮЙЛ №

 

 

Зүйлийн нэр

 

 

 

 

Уулын ойт

хээрийн бүслүүр

 

хээр

гол горхины эрэг

Дэрст хотос,

марзлаг нуга

хөл газрын ургамал

нугажуу

дэгнүүлт үетэнт

1

 

 

1

1

Setaria viridis-Ногоон хоног будаа

 

1

 

 

1

1

2

2

Achnatherum splendens-Гялгар дэрс

 

 

 

 

1

 

3

3

Stipa baicalensis-Байгалийн хялгана

1

1

 

 

 

 

4

S.krylovii-Крыловын X.

1

 

1

 

 

 

4

5

Cliestogenes squarrosa-Дэрвээн хазаар өвс

1

 

1

 

 

 

5

6

Eragrostis minor-Бага Хургалж

 

 

 

 

 

1

6

7

Koeleria macrantha- Том цэцэгт дааган сүүл

 

 

 

 

 

 

7

8

Роа botrvoides-Цацаглиг биелэг өвс

 

 

 

 

 

 

8

9

Duccinella tenuiflora-Турьхан цэцэгт Зурман

 

 

 

 

 

 

9

10

Festuca lenensis-Лени Ботууль

1

 

 

 

 

 

10

11

Bromus inermis-Соргүй согоовор

1

 

 

 

 

 

11

12

Agropyron cristatum-Саман ерхөг

1

 

1

 

 

 

12

13

Elymus chinensis-Нангиад цагаан суль.түнгэ

1

1

 

 

 

 

14

E.dahuricus-Дэгүүр Ц.С.

1

 

 

1

 

 

2

 

 

 

13

15

Сагех duriuscula-Ширэг улалж

1

 

1

1

1

 

 

16

C.amgunensis-Амгуны У.

1

 

 

 

 

 

3

 

 

 

14

17

Allium bidentatum-Шүдлэг сонгино

1

 

1

 

 

 

18

A.anisopodium-Шувуун хөл

1

1

1

 

 

 

15

19

Asparagus dahuricus-Нaгyyp хэрээнүдэн

 

1

 

 

 

 

4

 

 

 

16

20

Iris lactea

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

5

17

21

Salix коchiana-Кохын бургас

 

 

 

1

 

 

22

S.bebbiana-Беббийн Б.

 

 

 

1

 

 

6

 

 

 

18

23

Betula platyphylla-Хавтага навчит хус

1

 

 

 

 

 

7

 

 

 

19

24

Ulmus pumila-Одой хайлаас

1

 

 

1

 

 

8

 

 

 

20

25

Urtica angustifolia-Нарийн навчит халгай

 

 

 

1

 

 

9

 

 

 

21

26

Polygonum alopecuroides-Үнэгэн сүүлхэй

1

 

 

1

 

 

27

P.aviculare-Шyвyyн T.

 

 

 

1

 

1

28

P.convolvulus-Cэдэргэнэн T.

 

 

 

 

 

 

22

29

Rheum undulatum-Долгиотсон Гишүүнэ

1

 

 

 

 

 

23

30

Rumex thyrsiflorus-Цацаган хурган чих

 

 

 

1

 

 

10

 

 

 

24

31

Chenopodium acuminatum-Шоргор лууль

 

 

 

 

 

1

32

Ch.album-Цaraaн Л.

 

 

 

 

 

 

33

Ch.glaucum-Хөхногоон Л.

 

 

 

 

 

 

34

Ch.aristatum-Сортой Л.

 

 

 

 

 

1

25

35

Atriplex sibirica-Сибирь Шорной

 

 

 

 

 

1

26

36

Bassia dasyphylla-Үсхий мананхамхаг

 

 

 

 

 

1

27

37

Kochia densiflora- Бөөнөгцэцэгг Tогторгоно

 

 

 

 

1

1

28

38

Corispermum monqolicum- Монгол хамхуул

 

 

 

 

 

1

29

39

Suaeda corniculata-Эвэрт бударга

 

 

 

 

 

1

30

40

Salsola сollinа-Толгодын бударгана

 

 

 

 

 

1

11

 

 

 

31

41

Amaranthus retroflexus-Урвуу гагадай

 

 

 

 

 

1

12

 

 

 

32

42

Stellaria dichotoma-Ацан ажигана

1

 

 

 

 

 

33

43

Arenaria capillaris-Дэвхэргийн цагаан

1

 

 

 

 

 

34

44

Silene jenisseensis-Енисейн Шээрэнгэ

1

 

 

 

 

 

 

45

S.repens-Мөлхөө Ш.

1

 

 

 

 

 

35

46

Gypsophila dahurica-Дэгүүр Тайр

1

 

 

 

 

 

36

47

Dianthus versicolor-Алагцэцэгт Башир

1

 

 

 

 

 

13

 

 

 

37

48

Caltha palustris-Намгийн Бальви

 

 

 

1

 

 

38

49

Trollius asiaticus-Азийн Жамьяанмядаг

1

 

 

1

 

 

39

50

Delphinium grandoflorum-Томцэцэгт гэзэг цэцэг

1

 

 

 

 

 

40

51

Aconitum barbatum-Шap xоpc

1

 

 

 

 

 

41

52

Palsatilla flavescens-Шap яргуй

1

 

 

 

 

 

42

53

Atrogene sibirica-Сибирь чөдөр өвс

1

 

 

 

 

 

43

54

Halespestes salsuginosa-Марцны гэц

 

 

 

1

1

 

44

55

Ranunculus japonicas-Япон холтсонцэцэг

 

 

 

1

 

 

56

R.repensе-Мөлхөө Х.Ц.

 

 

 

 

 

 

45

57

Berberis sibirica-Сибирь тошлог, шар мод

 

 

 

 

 

 

14

 

 

 

46

58

Papaver mudicaule-Нүцгэн намуу, Хурган залаа

1

 

 

 

 

 

47

59

Corydalis sibirica-Сибирь савалгана

1

 

 

 

 

1

15

 

 

 

48

60

Brassica camestric-Зэрлэг байцаа

 

 

 

 

 

1

49

61

Thlaspi arvensis-Хөдөөний бираага

 

 

 

 

 

1

50

62

Alyssum lenense-Лени шар дэмэг

1

 

 

 

 

 

51

63

Ptilotrichum canescens-Буурал Янш

1

 

 

 

 

 

52

64

Draba nemorosa-Тужийн хамбил

1

 

 

 

 

 

53

65

Arabis pendula-Санжгар шувтаахай, барбөг

 

 

 

 

 

 

54

66

Dontostemon integrifolius-Бүхэл навчит Багдай

 

 

1

 

 

 

55

67

Clausia aprica-Нарсаг бүрзэг

 

1

 

 

 

 

56

68

Erysimum flavum-Шap гонтог

 

1

 

 

 

 

57

69

Sisymbrium heteromallum- Элдэвүрт хамбай

 

 

 

 

 

1

58

70

Descuraina sophia-Софийн барбут

 

 

 

 

 

1

16

 

 

 

59

71

Sedum aizoon-Үлдэн могойн идээ

1

 

 

 

 

 

60

72

Orostachys fimbriata-Цэцэгт үлд өвс

 

1

 

 

 

 

73

O.spinosa-Xaтryypт Ү.Ө

 

1

 

 

 

 

17

 

 

 

61

74

Parnassia palustris-Намгийн дүндэггарав

 

 

 

1

 

 

62

75

Ribes diacantha-Хосшивүүрт Улаагана, Тэхийн шээг

1

 

 

 

 

 

18

 

 

 

 

63

76

Spiraea aquileqifolia-Удвалнавчит Тавилгана

1

 

 

 

 

 

64

77

Cotoneaster melanocarpa-Xap үрт чаргай

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

65

78

Potentilla аnserinа-Галуун гичгэнэ

 

 

 

1

1

 

79

P.acualis-Ишгүй Г.

1

1

1

 

 

 

80

P.multifide-Хигмэл Г.

 

 

 

 

 

 

81

P.sericea-Торгон Г.

 

 

 

 

 

 

82

P.conferta-Бөөнөг Г.

 

 

 

 

 

 

83

P.tanacetifolia-Мараахай навчит Г.

1

 

 

 

 

 

84

P.viscosa-Наалданги Г.

 

1

 

 

 

 

66

85

Sibbaldianthe adpressa- Haлчгap хэрээнхошуу

 

1

 

 

 

 

67

86

Chamaerhodes erecta-Цэх Түмэн тана

1

1

 

 

 

 

68

87

Sanquisorba officinalis-Эмийн сөд

1

1

 

 

 

 

69

88

Rosa acicularis-Өpгөc нохойн хошуу

1

1

 

 

 

 

70

89

Amyqdalus pedunculata- Бариулт бүйлэс

1

 

 

 

 

 

19

 

 

 

71

90

Thermopsis dahurica- Дагуур тарваган шийр

 

 

1

 

 

1

72

91

Medicaqo falcate- Шap царгас

 

1

 

 

 

 

73

92

Melilotus suaveolens-Үнэрт хошоон

1

1

 

 

 

 

74

93

Тrifolium lupinaster- Шошлойрхог хошоонгор

1

 

 

 

 

 

75

94

Caraqana pyqmae-Tapвaraн харгана

1

 

1

 

 

 

 

95

C.microphylla-Жижигнавчит X.

1

 

1

 

 

 

76

96

Astraqalus adsurqens-Нумраа хунчир

1

 

 

 

 

 

 

97

A.membranaceus-Capьcлaг X.

 

 

 

 

 

 

 

98

A.melilotoides-Xoшooн X.

1

 

 

 

 

 

 

99

A.inopinatus-Дайралдмал X.

 

1

 

 

 

 

 

100

A.qalactites-Цaraaн X.

1

 

 

 

 

 

77

101

Oxytropis filiformis-Утсан ортууз

1

 

 

 

 

 

102

O.glabra-Нүцгэн O.

 

 

 

 

 

 

103

О.myriophylla-Түмэннавчинцарт O.

 

 

 

 

 

 

104

O.nitens-Гялгар O.

1

 

 

 

 

 

105

O.caespitosa-Дэгнүүлт O.

1

 

 

 

 

 

106

O.strobilacea-Боргоцойрхуу O.

1

 

 

 

 

 

78

107

Vicia multicaulis-Олон ишт Гиш

1

 

 

 

 

 

108

Vrасса-Хулганын Г.

1

 

 

 

 

 

79

109

Lathyrus humilis-Намхан Төмөрдээ

1

 

 

 

 

 

110

L.palustris-Намгийн Т.

1

 

 

 

 

 

20

 

 

 

80

111

Geranium sibiricum-Сибирь шимтэглэй

1

 

 

 

 

 

112

G.pratense-Нугын Ш.

1

 

 

 

 

 

81

113

Erodium stephanianum- Стефэны Заантаваг

 

 

 

 

 

1

21

 

 

 

82

114

Euphorbia discolor-Алагсүүт евс

 

1

 

 

 

 

22

 

 

 

83

115

Malva mohileviensis-Moгилевын Жамба

 

 

 

 

 

1

23

 

 

 

84

116

Myricaria longifolia-Урт навчит балгана

 

 

 

1

 

 

24

 

 

 

85

117

Stellera chamaejasme-Одой далан түрүү

1

 

 

 

 

 

25

 

 

 

86

118

Hippophae rhamnoides- Яшилдуу чацаргана

 

 

 

1

 

 

26

 

 

 

87

119

Chamaenerion angustifolium- Нарийн навчит хөвөн оройт

1

 

 

 

 

 

27

 

 

 

88

120

Sphallerocarpus gracillis-Өндөр үхэр гоньд

 

 

 

 

 

1

89

121

Bupleurum scorzonerifolium-Хависхана навчит бэриш

1

 

 

 

 

 

90

122

Carum buriaticum-Буриад гоньд

1

 

 

 

 

 

91

123

Peucedanum salinum-Марцны жав

1

 

 

 

 

 

28

 

 

 

92

124

Primula farinose-Буурал хавсрал

1

 

 

1

 

 

125

P.nutans-Бөхөгөр Х.

1

 

 

1

 

 

93

126

Androsace septentrionalis-Умардын далан товч

1

 

 

1

 

 

127

A.incana-Буурал Д.Т.

1

1

 

1

 

 

94

128

Glauxmaritima-марцны цэгээлж

 

 

 

1

1

 

29

 

 

 

95

129

Goniolimon speciosum-Гоо юлт

1

1

 

 

 

 

96

130

Limonium flexuosum-Тахир бэрмэн

1

 

1

 

 

 

30

 

 

 

97

131

Gentiana decumbens-Хэвтээ дэгд

1

1

 

 

 

 

 

132

G.squarrosa-Дэрвээн Д.

1

1

 

 

 

 

31

 

 

 

98

133

Convolvulus аmmanи-Амманы сэдэргэнэ

 

 

 

1

 

1

134

C.arvensis-Чөдөр C.

 

 

 

 

1

1

32

 

 

 

99

135

Lappula myosotis-Дурсхалцэцэгэрхүү Ноцоргоно

 

 

 

 

 

1

100

136

Amblynotus rupestris-Хадны Бөгтөргөнө

 

1

1

 

 

 

33

 

 

 

101

137

Caryopteris monqolica-Монгол Догар

1

 

 

 

 

 

34

 

 

 

102

138

Scutellaria scordifolia-Царсан гүүнхөх

 

1

 

 

 

 

103

139

Schizonepeta multifida- Хэрчлээст бивлэнцэр

1

 

 

 

 

 

104

140

Dracocephalum foetidum- Үмхий шимэлдэг

 

 

 

 

 

1

105

141

Phlomis tuberosa-Булцуут туйпланцар

1

1

 

 

 

 

106

142

Panzeria lanata-Үсхий нохойхэл

 

1

1

 

 

1

107

143

Thymus dahuricus-Дaryyp ганга

 

 

 

 

 

 

144

Тh.gobicus-Говь Г.

 

 

 

 

 

 

35

 

 

 

108

145

Linaria buriatica-Буриад хонин зажлуур

1

1

 

 

 

 

146

L.acutiliba-Хурц салбант Х.З

1

1

 

 

 

 

109

147

Veronica incana-Буурэл гандбадраа

 

1

 

 

 

148

V.lonqifolia-Уртнавчит Г.

 

1

 

1

 

 

110

149

Pedicularis flava-Шар навчит хувиланги

1

 

 

 

 

 

150

P.myriophylla-Түмэннавчит X.

1

 

 

 

 

 

111

151

Cymbaria dahurica-Дaryyp хатны цэцэг

1

1

 

 

 

 

36

 

 

 

112

152

Plantago major-Их таван салаа

 

1

 

 

 

 

153

P.depressa-Haвтrap Т.С

 

 

 

1

 

 

37

 

 

 

 

113

154

Galium verum- Жинхэнэ өрөмтуул

1

1

 

 

 

 

38

 

 

 

114

155

Sambucus manshurica- Манж гандигар

1

 

 

 

 

 

39

 

 

 

115

 

Valeriana officinalis-Эмийн бамбай

1

 

 

 

 

 

116

157

Patrinia sibirica- Сибирь сэрхэлиг

1

 

 

 

 

 

158

Р.rupestris-Xaдны С.

1

 

 

 

 

 

40

 

 

 

117

159

Scabiosa comosa-Цомцогт бэрцэцэг

1

 

 

 

 

 

41

 

 

 

118

160

Adenophora stenanthiana-Нарийн цэцэгт хонхонцэцэг

1

 

 

 

 

 

42

 

 

 

119

161

Heteropappus altaicus-Алтайн согсоолж

 

 

1

 

 

1

162

H.nispidus-Арзгар С.

 

 

 

 

 

 

120

163

Aster alpinus-Тэгийн гол гэсэр

 

1

1

 

 

 

121

164

Leontopodium ieontopodoides- Эгэл цагаан түрүү

1

 

 

 

 

 

122

165

Inula britannica-Британи зоосонцэцэг

 

 

 

1

1

 

123

166

Achillea asiatica-Азийн төлөгч өвс

1

 

 

 

 

 

124

167

Chrysanthemum zawadskii- Завадскийн тунхуу

1

 

 

 

 

 

125

168

Artemisia dracunculus-Ишгэн шарилж

1

 

 

 

 

1

169

A.qlanca-Caapaл Ш.

1

 

 

 

 

1

170

A.pectinata-Шүлхий Ш.

1

 

 

 

 

1

171

A.macrocephala-Ээрэм Ш., царван

1

1

1

 

 

1

172

A.sieversiana-Сэверсийн Ш.

1

 

 

 

 

1

173

A.scoparia-Ямаан Ш.

1

1

1

 

 

1

174

A.annua-Зуны Ш.

1

 

1

 

 

1

175

A.santolinifolia-Кантолиннавчит Ш., Хар шаваг

 

 

 

 

 

 

176

A.mongoiica-Монгол Ш.

 

 

 

 

 

 

177

A.frigida-Aгь Ш.

1

1

1

 

 

 

178

A.adamsii-Адамсын Ш.

1

1

1

1

1

 

179

A.commutata-Xypraн Ш.

1

 

 

 

 

 

126

180

Echinops latifolius-Өргөн навчитТайжийн жинс

1

1

 

 

 

 

127

181

Saussurea аmara-Гашуун Банздоо

 

 

 

1

1

 

182

S.salicifolia-Бургаснавчит Б.

 

 

 

 

1

 

128

183

Cirsium esculentum-Иддэг азаргана

 

 

 

1

1

 

129

184

Serratula centauroides-Хонгорзуллиг Хонгорзапаа

1

1

 

 

 

 

130

185

Scorzonera radiata-Цацрагт хависхан

1

 

 

 

 

 

131

186

Souchus arvensis-Хөдөөний Шаралзгана

 

 

 

1

 

 

132

187

Youngia tennifolia-Нарийннавчит Юнги

1

 

 

 

 

 

133

188

Taraxacum collinum-Толгодын багваахай

 

1

1

 

 

 

189

T.officinalis-Эмийн Б.

1

1

 

 

 

 

190

T.leucanthum-Цaгaaнцэцэгт Б.

 

 

 

1

1

 

134

191

Crepos crocea-Гүргэм шар банга

1

 

 

 

 

 

                       

 

           

 

- share

Сэтгэгдэл (0)